Người xưa cho rằng lời nói phải thật thà, chất phác, lời nói cần cẩn trọng, nói được làm được, thậm chí có thể làm trước nói sau. Luận Ngữ nói rằng “Hoa ngôn xảo ngữ ở bề ngoài, loại người này rất hiếm có lòng nhân”. Nghĩ một đằng, nói một nẻo, trong ngoài bất nhất, không phải là nhân cách lành mạnh, người như vậy rất khó trở thành bậc nhân nghĩa.

Hoa ngôn xảo ngữ hại mình hại người

Hoa ngôn xảo ngữ hại mình hại người

Trong cuộc sống, chúng ta gặp không ít người “hoa ngôn xảo ngữ” thường biết khéo lấy lòng người bằng những lời lẽ dễ nghe nhưng không thật. Người ngày nay cho rằng đó là những người giỏi ăn nói, nhưng người xưa lại không coi trọng những người có cách nói như vậy.

Khổng Tử nói: “Xảo ngôn loạn đức”, ý tứ chính là những lời hoa ngôn xảo ngữ, không chân thật sẽ làm bại hoại đạo đức của con người. Người mà cổ nhân không tán đồng nhất là người thường hay nói những lời ngụy biện, bởi đó là hạng người có phẩm chất đạo đức không tốt, không thiện.

“Ngôn trung tín, hành đốc kính”, nói chuyện nhất định phải thành thật, không giả dối, không nói lời qua loa lấy lệ để tránh cho việc bất công, thiên lệch bị khuyếch đại. Người hoa ngôn xảo ngữ bởi vì khuyết thiếu “sỉ”, khuyết thiếu “đức”, nên làm việc thường hay phóng túng tà ác, tùy tiện làm bậy. Kết quả hoa ngôn xảo ngữ có thể khiến người ta được lợi trước mắt, nhưng về lâu dài lại gánh chịu quả báo do chính mình tạo nên.

Gian thần Hoà Thân thời nhà Thanh coi hoa ngôn xảo ngữ là một thứ bản lĩnh và phát huy nó tới cao độ. Ông ta là kẻ được sùng ái bậc nhất trong mắt hoàng đế, nên mặc sức vơ vét tiền tài, giao hảo với nhiều người. Nhưng khi chỗ dựa của Hòa Thân là vua Càn Long chết đi, chẳng bao lâu sau, Hoà Thân bị tân hoàng đế Gia Khánh tuyên bố tội trạng 12 điều, lệnh cho ông ta thắt cổ tự vẫn, tịch thu gia sản, ước tính lên tới 8 trăm triệu lượng bạc trắng.

Dương Quốc Trung dưới thời Đường Huyền Tông cũng là một nhân vật đại diện cho những lời hoa ngôn xảo ngữ. Ông ta ít học vấn, hành vi bất chính, rượu chè, cờ bạc, kỹ nữ, không việc gì là không làm. Trong cuốn “Tân Đường Thư” bình luận về ông ta rằng: “Xu nịnh, chuyên chiều theo dục vọng của hoàng đế, không quản tới thiên hạ thành hay bại”. Ông ta thông qua Dương Quý Phi mà nắm bắt tâm lý và những điều tốt xấu của Đường Huyền Tông, nịnh nọt lấy lòng, nên rất nhanh chóng đã được sủng ái, tín nhiệm.

Sau này Dương Quốc Trung tlên chức Tể Tướng, thân kiêm hơn 40 chức vụ. Cũng bởi ông ta không lo cho an nguy của đất nước nên đối đầu với An Lộc Sơn, cuối cùng dẫn đến loạn cuộc tạo phản của An Lộc Sơn. Dương Quốc Trung bị loạn quân giết tại dốc Mã Ngôi. Nhà Đường sau biến động này cũng chuyển thịnh thành suy.

Thượng Quan Kiệt thời Hán cũng là một ví dụ. Ông ta từ kẻ chăn ngựa, nhờ lời lẽ nịnh nọt Hán Vũ Đế mà được trọng dụng, được đề bạt làm Kị Đô Uý, Thái Bộc, cho tới khi vua ban chiếu phong phò tá ấu chủ. Thượng Quan Kiệt hoa ngôn xảo ngữ như vậy cũng có thể nói là đạt đến đỉnh điểm!


Sau khi Vũ Đế băng hà, Thượng Quan Kiệt trở thành đại thần phò tá triều chính, mưu mô, lộng quyền, hãm hại trung lương, thậm chí còn âm mưu phế truất ấu chủ, hòng cướp quyền đoạt ngôi. Nhưng kết cục của kẻ hoa ngôn xảo ngữ và nịnh hót a dua cuối cùng cũng không thể tốt đẹp. Tới năm Thuỷ Nguyên thứ 7, Thượng Quan Kiệt bị Hán Chiêu Đế tra xét chân tướng, xử tội chết.

Có thể thấy rằng, những kẻ hoa ngôn xảo ngữ không chỉ hại người, mà cuối cùng lại hại cả chính mình.

Nguồn: trithucvn.net