Có một người hỏi vị thiền sư: “Thưa thầy, trên đời cái đáng sợ nhất là gì ạ?”.

Thiền sư nói: “Dục vọng”.

Người kia vẻ mặt vẫn tràn đầy nghi hoặc.

Thiền sư nói: “Hãy nghe ta kể những câu chuyện sau nhé!”.

Câu chuyện thứ nhất: Vàng thật là đáng sợ.

Một vị tăng nhân hoảng hốt từ trong rừng chạy ra, vừa khéo lại gặp được hai người bạn vô cùng thân thiết đang tản bộ bên rừng. Họ hỏi vị tăng nhân: “Chuyện gì mà ông hốt hoảng quá vậy?”.

Vị tăng nhân nói: “Thật là đáng sợ, tôi đào được một đống vàng ở trong rừng!”.

Hai người bạn, lòng không nhịn nổi mà nói: “Thật đúng là tên đại ngốc! Đào được vàng, việc tốt như thế mà ông lại cho là đáng sợ, thật là không thể hiểu nổi!”.

Thế là họ lại hỏi vị tăng nhân kia, “Ông đào được vàng ở đâu? Nói cho chúng tôi biết với!”.

Vị tăng nhân nói: “Thứ ghê gớm như vậy, mà các ông không sợ sao? Nó có thể nuốt chửng con người đấy!”.

Hai người gạt phăng đi và nói: “Chúng tôi đây không sợ, ông mau mau chỉ chỗ cho chúng tôi xem nào!”.

Vị tăng nhân nói: “Chính là bên dưới cái cây ở bìa rừng phía tây”.

Hai người bạn liền lập tức tìm đến chỗ vị tăng nhân vừa chỉ, quả nhiên phát hiện được số vàng đó. Người này liền nói với người kia rằng: “Tên hòa thượng đó đúng là ngốc thật, vàng bạc mà ai ai cũng  đều khao khát thì trong mắt ông ta lại trở thành quái vật ăn thịt người”. Người kia cũng gật đầu đồng tình.

 Rồi họ bàn với nhau làm thế nào để chuyển số vàng này về nhà. Một người trong đó nói:“Ban ngày mà đem nó về thật không an toàn cho lắm, hay là đêm đến lấy về thì sẽ hay hơn. Tôi ở lại đây canh chừng, ông hãy về mang chút cơm rau trở lại, chúng ta ăn cơm rồi đợi đến trời tối mới chuyển số vàng này về nhà”.

Người kia liền làm theo người bạn nói. Người ở lại nghĩ : “Nếu như số vàng này đều thuộc về sở hữu của mình ta thì hay biết mấy! Đợi ông ta quay lại, ta hãy dùng cây gậy gỗ đánh chết ông ta vậy thì toàn bộ số vàng này là của ta hết rồi”.

Người về nhà lấy cơm cũng nghĩ: “Mình trở về sẽ ăn no trước, sau đó sẽ cho một ít độc dược vào phần cơm của ông ta, ông ta chết rồi thì tất cả số vàng đó sẽ là của mình!”

Kết quả là khi người bạn đem cơm rau đến khu rừng, người kia liền từ phía sau lưng dùng gậy gỗ đánh mạnh vào đầu khiến ông ta chết ngay tại chỗ, sau còn nói rằng: “Bằng hữu hỡi, chính là số vàng này buộc tôi phải làm như vậy”.

 Rồi ông ta vớ lấy thức ăn mà người bạn mang đến, ăn ngấu nghiến. Chưa được bao lâu, người này cảm thấy rất khó chịu, trong bụng giống như bị ngọn lửa thiêu đốt. Khi đó, ông ta mới biết rằng mình đã bị trúng độc. Trước lúc chết, ông mới nói rằng: “Lời của vị tăng nhân đó nói quả thật không sai!”.

Điều này thực sự đúng với câu ngạn ngữ: “Nhân vi tài tử, điểu vi thực vong!” (Người chết vì tiền, chim chết vì mồi!) đều là vì lòng tham mà dẫn đến họa, vì dục vọng mà đem bạn bè thân thiết của mình trở thành kẻ thù không đội trời chung.

Câu chuyện thứ hai: Người nông dân mua đất.

Có một anh nông dân muốn mua một miếng đất, nghe nói ở một địa phương nọ có người muốn bán đất, anh ta liền quyết định đến đó hỏi thăm một chút. Kết quả là người có miếng đất kia bảo với anh ta rằng: “Anh chỉ cần đưa trước cho tôi một nghìn lượng bạc, tôi cho anh thời gian là một ngày, từ lúc mặt trời mọc đến lúc mặt trời lặn, anh có thể bước chân vòng quanh được bao nhiêu mét đất, thì số đất ấy sẽ là của anh, nhưng nếu như anh không thể kịp quay trở lại nơi xuất phát ban đầu, thì một tấc đất anh cũng không có”.

Người nông dân kia thầm nghĩ: “Nếu như hôm nay mình vất vả một chút, bước đi nhiều một chút, chẳng phải là đi một vòng rất lớn thì số đất giành được cũng rất lớn sao? Vụ mua bán này xem ra thật là quá có lợi rồi!” Vậy là anh ta ký kết hợp đồng với người sở hữu mảnh đất đó.

Ngay khi mặt trời vừa mới ló ra từ chân trời xa, anh ta đã mau chóng bước đi thật nhanh về phía trước, đến trưa rồi mà bước chân của anh ta vẫn không chịu dừng lại chút nào, cứ một mực bước về phía trước, trong lòng nghĩ: “Cố gắng nhẫn chịu một ngày, sau này sẽ được hưởng thụ từ sự vất vả của ngày hôm nay đem lại”.

Anh ta lại hướng về phía trước bước trên con đường đã rất xa rồi, khi mắt đã nhìn thấy mặt trời sắp xuống núi rồi mới bắt đầu quay trở lại, trong lòng vô cùng lo lắng, bởi vì nếu như không kịp quay trở về chỗ ban đầu mà nói, thì một tấc đất cũng không có được, thế là anh ta đi tắt về điểm xuất phát. Thế nhưng mà mặt trời đã như sắp hạ xuống rồi, anh ta đành phải liều mạng mà chạy thật nhanh, cuối cùng, chỉ còn hai bước nữa là về đến điểm xuất phát, nhưng anh ta đã kiệt sức mà gục ngã xuống ngay tại chỗ đó.

Cái rãnh rộng lớn giữa hiện thực và dục vọng của con người vĩnh viễn không có cách nào vượt qua, bởi vì người tham lam vĩnh viễn không có chừng mực, không có bờ bến để dừng lại, vĩnh viễn cũng sẽ không thấy thỏa mãn, đây là chỗ thiếu sót đáng tiếc nhất trong tính cách của con người.

Câu chuyện thứ ba: Phật và ma quỷ

Có một họa sĩ rất nổi tiếng, ông ta muốn vẽ tranh Phật và ma quỷ, nhưng mà ông ta không tìm thấy trong thực tế hình mẫu của hai nhân vật này. Trong đầu ông ta nghĩ thế nào cũng không thể tưởng tượng ra hình dạng của Phật và ma quỷ, cho nên rất sốt ruột lo lắng.

Thế rồi có một cơ hội rất vô tình, anh ta đã đi chùa bái lễ, trong lúc đó đã vô tình phát hiện ra một vị hòa thượng, các loại khí chất trên thân thể vị hòa thượng kia đã hấp dẫn vị họa sĩ một cách sâu sắc, thế là anh ta liền đi tìm vị hòa thượng đó, nguyện ý trả cho vị hòa thượng này một số tiền lớn, với điều kiện là vị hòa thượng sẽ dành một ngày làm mẫu để họa sĩ kia vẽ.

 Sau này, tác phẩm của vị họa sĩ hoàn thành đã gây ra chấn động rất lớn tại địa phương. Họa sĩ nói: “Đó là bức tranh mà tôi hài lòng nhất, bởi vì vị hòa thượng làm mẫu cho tôi vẽ kia khiến tôi nghĩ rằng nhất định ông chính là một vị phật, những khí chất thanh tịnh và thư thái ông mang trên mình có thể gây cảm động đến mọi người”. Vị họa sĩ cuối cùng đã thực hiện lời hứa của mình, trả cho vị hòa thượng kia rất nhiều tiền. 

Cũng bởi vì bức tranh này, mọi người đã không gọi ông ta là họa sĩ nữa mà gọi là “Họa Thánh”.

 Một thời gian ngắn sau, họa sĩ chuẩn bị bắt tay vào vẽ ma quỷ, nhưng điều này lại trở thành một vấn đề khó khăn cho ông, đi đâu mà tìm được hình dáng của ma quỷ đây? Ông ta tìm hỏi qua rất nhiều địa phương, tìm rất nhiều người hung ác bên ngoài, nhưng không có ai thỏa mãn cả.

 Cuối cùng, ông ta tìm đến một nhà tù, vị họa sĩ cực kỳ vui mừng, bởi vì thực sự tìm một người giống ma quỷ quả là quá khó khăn. Thời điểm mà ông họa sĩ đối mặt với tên phạm nhân kia, tên phạm nhân đã ở ngay trước mặt ông ta mà khóc lóc thảm thiết.

Vị họa sĩ thấy vô cùng kỳ lạ, bèn hỏi tên phạm nhân kia có chuyện quan trọng gì vậy?”.

Tên phạm nhân kia nói: “Tại sao ông lần trước vẽ Phật cũng tìm tôi mà lần này vẽ ma quỷ cũng lại tìm tôi?

 Vị họa sĩ giật mình, nhìn tên phạm nhân rất kỹ rồi nói: “Tại sao lại có thể thế được? Lúc tôi vẽ Phật tôi tìm người kia có khí chất phi phàm, còn ngươi thoạt nhìn đã thấy ngay là hình tượng ma quỷ rồi, tại sao lại là cùng một người được? Thật là quá kỳ lạ! Quả thực là khiến cho không ai có thể lý giải nổi”

Tên phạm nhân kia đau buồn nói: “Chính là ông đã biến tôi từ Phật thành ma quỷ”.

Vị họa sĩ nói: “Ngươi tại sao lại nói như thế? Ta không có làm gì ngươi cả”.

Tên phạm nhân nói: “Từ sau khi ông trả cho tôi tiền, tôi đã ăn chơi hoan lạc, đi tìm mua vui, mặc sức tiêu xài. Sau này khi đã tiêu hết tiền, mà tôi lại quen với cuộc sống như vậy rồi, dục vọng đã phát ra mà không thể vãn hồi lại được, thế nên tôi đi cướp tiền của người khác, còn giết cả người, chỉ cần có thể kiếm được tiền, việc xấu thế nào tôi cũng có thể làm, kết quả là trở thành như bộ dạng của ngày hôm nay”.

 Vị họa sĩ nghe tên phạm nhân kia nói xong, vô cùng xúc động, ông cảm thấy sợ hãi khi mà nhân tính chỉ vì dục vọng lại có thể chuyển biến nhanh đến như vậy, con người lại yếu ớt như thế. Vậy nên ông đau đớn quẳng bút vẽ đi, từ đó về sau không bao giờ vẽ tranh nữa.

 Con người một khi rơi vào cái bẫy “truy trục vật dục” (theo đuổi ham muốn hưởng thụ vật chất), sẽ rất dễ dàng đánh mất phương hướng của bản thân, muốn rút ra là một việc vô cùng khó khăn, cho nên nhân tính là không thể đi cùng với lòng tham.

 Vị thiền sư kể xong mấy câu chuyện, liền nhắm mắt lại không nói gì, nhưng người hỏi kia đã từ mấy câu chuyện mà có được lời giải đáp. Hóa ra thứ đáng sợ nhất trên đời này chính là dục vọng của con người, dục vọng của con người càng nhiều, càng thấy chưa đủ, càng thấy không vui vẻ và phiền não cũng càng nhiều.

Cho nên vị thiền sư đã nói cho chúng ta thấy: Tiền như gông xiềng, tham lam là phần mộ, truy danh trục lợi cuối cùng cũng chỉ là công dã tràng, chỉ có xóa bỏ đi những dục vọng trong lòng, buông bỏ lòng tham, quay trở về với bản tính thật thà lương thiện, mới có thể nhìn thấu mọi vinh hoa phú quý trong thế gian này chỉ như mây khói thoảng qua, suy cho cùng cũng chỉ là những thứ vô thường, mới có thể trải nghiệm được niềm vui vô tận của cuộc đời.

Minh Tâm 

⇒ Đáp án cho câu hỏi: Vì sao người lương thiện luôn trắc trở, còn người ác cả đời sống tốt?